ThaiFAST
เป็นคำสั่งการล่วงหน้ารายตำบล
1ปัญหา — ทำไมต้องตอนนี้
ปี 2568 พิสูจน์ว่า “เตือนเยอะ” ไม่เท่ากับ “รอดเยอะ”: หาดใหญ่ถูกเตือน 30+ ครั้ง แต่คำสั่งอพยพมาช้า และรัฐวินิจฉัยเองว่าขาดเกณฑ์ตัดสินใจ (หน้า 3–5)
2โซลูชัน ThaiFAST
สถาปัตยกรรม 4 ขั้น · AI สองชั้น (ฝน → ความน่าจะเป็น → ผลกระทบรายตำบล) · Trigger 2 จังหวะ พร้อมวิธีพิสูจน์ด้วยเหตุการณ์จริง (หน้า 6–8)
3หลักฐานว่าเป็นไปได้
ยุโรป ญี่ปุ่น สหรัฐฯ ใช้งานจริงมานานปี เพื่อนบ้านลาว–กัมพูชาก็เริ่มแล้ว — พร้อมหลักฐานงานวิจัยรองรับรายขั้น (หน้า 9)
4แผนการทำจริง
ส่งมอบ 3 ชิ้นใน 3 เดือน · ความเสี่ยงที่รู้และวิธีคุม · ทีม 3 คนที่แบ่งบทบาทตามเกณฑ์ตัดสิน (หน้า 10–12)
คำเตือนล่วงหน้า “มีจริง”
ปภ. สั่ง 11 จังหวัดเฝ้าระวัง (สงขลา ทุกอำเภอ) ตั้งแต่ 14 พ.ย. · TMD ออกประกาศรวม 23 ฉบับ · รศ.ดร.เสรี ศุภราทิตย์ เตือนฝนหนัก 16–19 พ.ย. ล่วงหน้า— BBC Thai · TNN
สัญญาณถี่ แต่ไม่แปลงเป็นคำสั่ง
Cell Broadcast รวม 30+ ครั้ง แต่ข้อความ “กว้างเหมือนแจ้งให้ทราบ” ไม่ระบุตำบล · ธงแดง 65 ชุมชนคืน 21 พ.ย. · น้ำเข้าบ้านตั้งแต่ตี 3 ของ 22 พ.ย.— ข้อมูล ปภ. รวบรวมโดยประชาไท
คำสั่งอพยพทางการครั้งแรก
ผู้ว่าฯ สั่งอพยพ ~10.00 น. — 3 วันหลังธงแดง ชาวบ้านตอบ: “จะอพยพยังไง ติดอยู่บนบ้าน ถนนขาด เรือก็ไม่มี” · เสียชีวิต 126 ราย— BBC Thai · ประชาไท
รัฐวินิจฉัยตัวเองแล้ว
สมุดปกขาว วช. ชี้ตรง: ขาด “เกณฑ์มาตรฐานการตัดสินใจเตือนภัย” และข้อความเตือน ไม่ระบุพื้นที่ระดับตำบล — สองข้อนี้คือสเปกของ ThaiFAST พอดี— สมุดปกขาว วช. (ThaiPublica)
1GISTDA Disaster Platform
แผนที่น้ำท่วมจากดาวเทียม + ข้อมูลเปิดย้อนหลัง ครบและดีมาก — แต่เป็นการมองย้อนหลัง ไม่ใช่คาดการณ์
2ThaiWater / สสน. / สทนช.
ติดตามสถานการณ์ + ฝนคาดการณ์ 7 วัน + radar nowcast — ระดับ hazard ไม่มีความน่าจะเป็น ไม่แปลงเป็นผลกระทบรายตำบล
3กรมอุตุนิยมวิทยา
พยากรณ์และประกาศเตือนรายภาค/จังหวัด — แบบชี้ขาด (deterministic) ไม่เชื่อมกับเกณฑ์สั่งการ
4Cell Broadcast (ปภ., 2568)
ท่อส่งคำเตือนตรงถึงมือถือทุกเครื่อง ใช้จริงแล้ว — แต่เกณฑ์ “ยิงเมื่อไหร่ พื้นที่ไหน” ยังเป็นดุลยพินิจ
1Ingest
ดึงพยากรณ์ ensemble หลายโมเดลอัตโนมัติวันละ 2 รอบ + ฝนดาวเทียมใกล้เวลาจริง + สถานีวัดภาคพื้น
แกนระบบ = ข้อมูลเปิด2Rain Intelligence
AI ชั้นที่ 1: post-process ensemble เป็น P(ฝนสะสม > เกณฑ์) รายกริด 1–5 กม.
lead time 6–120 ชม.3Impact Intelligence
AI ชั้นที่ 2: ฝน + ภูมิประเทศ + ผังเมือง → P(น้ำท่วมกระทบ) รายตำบล ตีความได้ด้วย SHAP
รายตำบล · นำร่อง 2 พื้นที่4Trigger Engine
เกณฑ์สั่งการ 2 จังหวะที่ผ่านการ backtest → dashboard · API · ร่างข้อความ Cell Broadcast
สอดคล้องกับกลไก ปภ.ชั้น 1รู้ว่า “ฝนจะหนักแค่ไหน” ล่วงหน้า
นำพยากรณ์จากหลายโมเดลทั่วโลก มาสอบเทียบกับฝนจริงของไทยย้อนหลัง 20 ปี เพื่อแก้จุดอ่อนที่พยากรณ์เขตร้อนมักประเมินฝนพลาด
ผลลัพธ์คือความน่าจะเป็นของฝนหนักรายพื้นที่ ไม่ใช่คำตอบเดียว — แนวทางเดียวกับระบบเตือนภัยยุโรปที่ใช้งานจริงมากว่าทศวรรษ
ชั้น 2รู้ว่า “ที่ไหนเปราะบาง” ต่อการท่วม
โมเดลเรียนรู้จากรอยน้ำท่วมจริงกว่า 21 ปี (แผนที่ GISTDA · ดาวเทียม · รายงานประชาชน) ประกอบความสูงต่ำของพื้นที่ ผังเมือง และทางระบายน้ำ
ได้ความน่าจะเป็นของผลกระทบรายตำบล พร้อมคำอธิบายว่าเพราะปัจจัยใด และช่วงความมั่นใจ — ระบบบอกเองว่าตรงไหนยังไม่แน่ใจ
72–120 ชม.Readiness Trigger
P(ผลกระทบ) แตะเกณฑ์ขั้นต้น → เตรียมเครื่องสูบน้ำ กำลังพล แจ้งหน่วยงานพื้นที่ — ต้นทุนต่ำ ยอมรับ false alarm ได้มาก (เกณฑ์ตั้งจาก cost-loss analysis)
6–24 ชม.Action Trigger
ความมั่นใจสูงขึ้นเมื่อใกล้เหตุ → แนะนำยิง Cell Broadcast รายตำบล พร้อมร่างข้อความ — เกณฑ์โปร่งใส ลดต้นทุนการเมืองของผู้สั่ง
AHindcast เหตุการณ์จริง 2 ครั้ง
หาดใหญ่ พ.ย. 2568 และ ภาคเหนือ ก.ย. 2567 ด้วยพยากรณ์จริงในอดีตจากคลัง GFS/GEFS — “ถ้าระบบรันอยู่วันนั้น จะ trigger ล่วงหน้ากี่ชั่วโมง” ยืนยันขอบเขตด้วย THEOS-2
Bตัวชี้วัดมาตรฐานสากล
POD · FAR · CSI · Brier · reliability เทียบ 2 baseline: แนวปฏิบัติประกาศรายจังหวัดจริง และ climatology (cross-validation 21 ปี แบบแบ่งรายจังหวัด)
🌊Google Flood Hub — Nature 2024
AI เตือนน้ำท่วมล่วงหน้า 5–7 วัน ใน 80+ ประเทศ แม้ลุ่มน้ำไม่มีสถานีวัด — anticipation ระดับโลกทำได้จริง
🇱🇦FloodPROOFS — ลาว/กัมพูชา 2024
Impact-based warning operational แล้วในประเทศเพื่อนบ้าน (5 ลุ่มน้ำ, lead 5 วัน, ระดับอำเภอ) — ก้าวต่อไปคือประเทศไทย ในระดับที่ละเอียดกว่า
💸Anticipatory Cash — บังกลาเทศ
เงินช่วยเหลือ ก่อน น้ำท่วม: อดอาหารลดลง 36% · CERF ปล่อย $5.2M ก่อนน้ำมาถึง · ยืด lead time +2 วัน = มูลค่าที่รักษาได้ ×21.7 (IJDRR 2024)
🇯🇵ญี่ปุ่น — เตือน 5 ระดับผูกการอพยพ
ปฏิรูปหลังน้ำท่วม 2018 (ตาย 200+ ทั้งที่เตือนแล้ว — สถานการณ์เดียวกับหาดใหญ่): ระดับเตือนผูกกับ action ของท้องถิ่นตามกฎหมาย — แม่แบบที่ trigger ของเราเดินตาม
1Engine + Dashboard
แผนที่ความน่าจะเป็นของผลกระทบรายตำบลในพื้นที่นำร่อง อัปเดตวันละ 2 รอบ พร้อม API และเดโมการขยายผลทั้งประเทศ — สาธิตสดในรอบชิงชนะเลิศ
2Hindcast & Skill Report
หลักฐานเชิงประจักษ์จากเหตุการณ์จริง 2 ครั้ง — ตอบชัดว่าได้เวลาเพิ่มเท่าไร แลก false alarm เท่าไร
3Policy Brief 2 หน้า
ร่างเกณฑ์ trigger มาตรฐานสำหรับ Cell Broadcast + ข้อเสนอ งบเตรียมพร้อมก่อนภัย — เสียบเข้าหน้าต่างนโยบายจริง: แผน Thai Water Plan ที่ วช. เสนอให้เสร็จ ก.พ. 2569
ดาวเทียม + พยากรณ์ + รายงานประชาชน
ความน่าจะเป็นของผลกระทบ รายตำบล
เกณฑ์สั่งการโปร่งใส + งบก่อนภัย + ขยายสู่ SEA
1ขอบเขตงานใหญ่เกินทีม
คุมด้วย roadmap 3 เฟส — เฟส 1 จบในตัวเองและ demo ได้ แม้เฟส 2–3 ไม่ทันกำหนด ก็ยังมีระบบใช้งานได้จริงส่งมอบ
2ข้อมูลบางแหล่งเข้าถึงยาก
แกนใช้ชุดที่เปิดแน่นอน (GFS, IMERG, GEFS reforecast, Sentinel, DEM, OSM) — ECMWF/AIFS และเรดาร์เป็นส่วนเสริม ไม่ใช่เงื่อนไขของความสำเร็จ
3Skill ต่ำในบางพื้นที่/ฤดูกาล
ไม่ซ่อน — รายงานตรงเป็น reliability map ว่าที่ไหนเชื่อระบบได้แค่ไหน ความโปร่งใสเรื่องข้อจำกัดตรงเกณฑ์ uncertainty ของรอบชิง (35%)
4ทีมไม่มีนักอุทกวิทยาประจำ
ชดเชยสามทาง: mentoring ผู้เชี่ยวชาญ EU/ESA ตามโปรแกรม · validate workflow กับผู้ใช้จริง (ปภ.จังหวัด/เทศบาล) · ยึด hindcast กับเหตุการณ์จริงเป็นผู้ตัดสิน
AI Engineer
โมเดล 2 ชั้น · hindcast/verification · conformal prediction และ reliability map
Software Engineer
Pipeline ข้อมูลดาวเทียม/พยากรณ์อัตโนมัติ · API · dashboard สาธิตสด (นำร่อง + เดโมขยายผล)
Impact, Product & Policy Lead
สัมภาษณ์ผู้ใช้จริง (ปภ./เทศบาล/ชุมชน) · ออกแบบ trigger card และข้อความเตือน · validate workflow · policy brief · การนำเสนอ (พื้นฐานด้านการตลาด-สื่อสาร)
W1ขอบเขต
ตรึงขอบเขตตำบลเวอร์ชันเดียว + ประชากร — ทุกตารางใช้ tambon_id ชุดนี้
0.5 สัปดาห์W2Static features
DEM→HAND/TWI/slope · WorldCover ผิวเมือง · OSM drainage — ทำครั้งเดียวใช้ทั้งประเทศ
1 สัปดาห์W3Labels 4 แหล่ง
GISTDA ∪ Global Flood DB ∪ Sentinel-1 ∪ Traffy + QA ไขว้ — งานแพงสุดของโปรเจกต์
2 สัปดาห์ (ขนาน W4)W4คลัง reforecast
GEFS reforecast 20 ปี (AWS) จับคู่ฝนจริง IMERG เป็น training pairs
1 สัปดาห์W5เทรนชั้น 1
Calibration → XGBoost ราย lead-band · วัด Brier Skill Score รายฤดู/ภาค
1.5 สัปดาห์W6Training table
Join dynamic + static + labels · จัดการ rare event ด้วย resampling
0.5 สัปดาห์W7เทรนชั้น 2
XGBoost + SHAP + conformal · CV แบบ hold-out รายจังหวัด กัน leakage
1.5 สัปดาห์W8Trigger
Cost-loss → เกณฑ์ p1 (Readiness) / p2 (Action) + hysteresis + ร่างข้อความ CB
1 สัปดาห์W9Hindcast
หาดใหญ่ พ.ย. 68 + เหนือ ก.ย. 67 ด้วยพยากรณ์จริงในอดีต — แบบไม่เห็นอนาคต
1.5 สัปดาห์W10Deploy
Batch 2 รอบ/วัน → GeoParquet → API → dashboard MapLibre สาธิตสด
1 สัปดาห์1Aชั้น 1 · Input → Output
ECMWF ENS 51 + GEFS 31 สมาชิก (0.25°) ทุก 12 ชม. → features: mean/spread/P10–P90, fraction > เกณฑ์, ฤดูกาล, ภูมิประเทศ → P(ฝน 24 ชม. > 35/90/150 มม.) รายกริด 0.1° ที่ lead 24–120 ชม.
1Bชั้น 1 · เทรนอย่างไร
จับคู่ GEFS reforecast 2000–2019 กับฝนจริง IMERG · ensemble เขตร้อน under-dispersive + bias → raw fraction เชื่อไม่ได้ ต้อง calibrate · isotonic → XGBoost → U-Net (เฟส 3) · วัด BSS + reliability รายฤดู/ภาค
2Aชั้น 2 · Label คือของแพงที่สุด
หน่วย = ตำบล × เหตุการณ์ · แหล่ง: GISTDA ∪ Global Flood DB (MODIS 21 ปี) ∪ Sentinel-1 (pre-train Sen1Floods11) ∪ Traffy clusters (เมือง) · QA ไขว้ทุกชุดก่อนเทรน — label ผิด โมเดลผิดทั้งระบบ
2Bชั้น 2 · โมเดล + ความไม่แน่นอน
XGBoost + scale_pos_weight/resampling (เหตุท่วม = rare event) · spatial CV hold-out รายจังหวัด — ห้าม random split · SHAP รายตำบล · conformal → {p, p_lo, p_hi, band}